Tamsulosine: werking, bijwerkingen en dosering

Wat is tamsulosine en welke werkzame stof zit erin

Tamsulosine is de naam van de werkzame stof en tegelijk de naam waaronder het middel meestal wordt afgeleverd. Het hoort bij de alfablokkers, die inwerken op bepaalde receptoren in spierweefsel. In het Belgische geneesmiddelenregister staan naast merknamen als Omic Ocas en Ranomax ook verpakkingen onder generische namen van onder meer EG, Teva, Sandoz, Krka en Viatris. Al deze verpakkingen zijn bedoeld voor inname via de mond.

Er bestaan ook vaste combinaties waarin tamsulosine samen met een andere werkzame stof zit: met dutasteride, en met solifenacine. Zo'n combinatie is een andere behandeling dan tamsulosine alleen. Hebt u meerdere dozen in huis, laat dan door uw apotheker nakijken of u niet twee keer dezelfde stof binnenkrijgt.

Veel verpakkingen zijn gemaakt met een vertraagde afgifte, zodat de werkzame stof gelijkmatig vrijkomt. Dat verklaart waarom de bijsluiter meestal vraagt om de capsule of tablet heel door te slikken. De officiële gegevens over de in België vergunde verpakkingen worden bijgehouden door het FAGG.

Waarvoor wordt tamsulosine gebruikt

Tamsulosine wordt voorgeschreven bij plasklachten die horen bij een goedaardige vergroting van de prostaat. Het gaat om klachten zoals moeilijk op gang komen, een zwakke straal, nadruppelen, het gevoel dat de blaas niet leeg raakt, vaker moeten plassen en 's nachts opstaan om te plassen.

Die klachten zijn niet automatisch een bewijs dat de prostaat de oorzaak is. Een blaasontsteking, een blaasprobleem, diabetes, bepaalde geneesmiddelen en aandoeningen van de zenuwen kunnen een gelijkaardig beeld geven, en prostaatkanker moet apart worden uitgesloten. Daarom hoort er bij de start van de behandeling altijd een onderzoek door een arts, met de nodige testen.

Soms wordt tamsulosine ook kortdurend ingezet in andere situaties rond de urinewegen, bijvoorbeeld om de afvoer van een niersteen te ondersteunen. Dat gebeurt op uitdrukkelijk voorschrift en voor een afgebakende periode; het is geen reden om een doos die u thuis hebt liggen op eigen initiatief te gebruiken.

Het middel verkleint de prostaat niet. Zolang u het inneemt, plast u vlotter; stopt u ermee, dan komen de klachten meestal terug. Dat maakt de vraag of de behandeling nog past een terugkerend onderwerp bij uw arts.

Hoe werkt tamsulosine

Rond de blaashals, de plasbuis en in het prostaatweefsel zit gladde spiervezel die de doorgang nauwer maakt wanneer ze samentrekt. Tamsulosine blokkeert de receptoren die dat samentrekken aansturen. Het weefsel ontspant, de doorgang wordt ruimer en de urine stroomt vlotter weg.

Omdat het om spierontspanning gaat en niet om krimpen van weefsel, merken veel mannen al na enkele dagen tot weken verschil. Middelen die de prostaat wel kleiner maken, werken langs een heel andere weg en hebben veel meer tijd nodig; soms worden beide gecombineerd, en dan doet elke stof iets anders.

Dezelfde spierontspanning verklaart ook de bekendste bijwerkingen. Een lagere bloeddruk, vooral bij het rechtop komen, en veranderingen bij de zaadlozing horen bij de manier waarop dit middel werkt en zijn niet het gevolg van een verkeerde inname.

Dosering en inname

De dosis wordt door de arts bepaald. Bij deze werkzame stof wordt meestal met een vaste dagdosis gewerkt in plaats van met geleidelijk opdrijven. Vergelijk bij elke nieuwe doos toch wat er op de verpakking staat met wat op uw voorschrift staat, want de vorm met vertraagde afgifte en de gewone vorm zien er in de rekken gelijkaardig uit.

De capsule of tablet wordt in de regel heel doorgeslikt met water, zonder kauwen of fijnmaken, omdat de vertraagde afgifte anders verloren gaat. Veel bijsluiters vragen om inname na dezelfde maaltijd van de dag. Wat voor uw verpakking geldt, staat in de bijsluiter en zegt uw apotheker u desgevraagd.

Een vergeten dosis haalt u niet in met een dubbele inname. Volg wat de bijsluiter daarover zegt en ga daarna verder met het gebruikelijke schema.

Stop niet op eigen initiatief. Merkt u onvoldoende effect, of net hinderlijke bijwerkingen, leg dat dan voor aan uw arts. Er bestaan alternatieven binnen en buiten deze groep, en de keuze daartussen hangt af van uw onderzoek en uw andere geneesmiddelen.

Waar u op moet letten

Het duidelijkste aandachtspunt is de bloeddruk. Vooral in het begin van de behandeling en na een aanpassing kan de bloeddruk dalen bij het rechtop komen, met duizeligheid of een licht gevoel in het hoofd tot gevolg. Sta daarom rustig op uit bed of uit een stoel, en ga zitten of liggen wanneer u het voelt aankomen. Gebruikt u al bloeddrukverlagers, dan telt dit effect daarbij op.

Hebt u een ingreep aan de ogen gepland, bijvoorbeeld voor staar, meld dan aan uw oogarts dat u tamsulosine gebruikt of ooit hebt gebruikt, ook als dat lang geleden is. Bij alfablokkers kan de iris zich tijdens de ingreep anders gedragen, en de oogarts houdt daar rekening mee wanneer hij het op voorhand weet. Stop niet zelf met het middel voor zo'n ingreep, maar laat de oogarts beslissen.

Vertel uw arts hoe uw nieren en lever werken en of u ooit een allergische reactie op een alfablokker hebt gehad. Ernstige huidreacties zijn zeldzaam, maar wel een reden om de behandeling meteen te laten beoordelen.

Plasklachten die plots verergeren, bloed in de urine, koorts met pijn in de zij, of helemaal niet meer kunnen plassen, zijn geen zaken om af te wachten. Neem dan dezelfde dag contact op met uw huisarts of met de wachtdienst.

Wisselwerkingen met andere geneesmiddelen en alcohol

De belangrijkste wisselwerking is die met andere middelen die de bloeddruk verlagen. Dat zijn niet alleen bloeddrukverlagers zoals /geneesmiddelen/amlodipine/ en /geneesmiddelen/bisoprolol/, maar ook andere alfablokkers en middelen tegen erectiestoornissen. Over die laatste groep leest u meer op /geneesmiddelen/sildenafil/; de combinatie is niet automatisch uitgesloten, maar hoort besproken te worden met uw arts.

Tamsulosine wordt in de lever afgebroken door enzymen die ook andere geneesmiddelen verwerken. Bepaalde antischimmelmiddelen, sommige antibiotica en enkele middelen tegen hiv kunnen de hoeveelheid werkzame stof in het bloed verhogen. Uw arts of apotheker kan nagaan of dat voor uw combinatie speelt.

Geef bij elk consult en aan de apotheek een volledige lijst door van wat u gebruikt, ook wat u zonder voorschrift koopt, en van voedingssupplementen en kruidenpreparaten. De volledige lijst van bekende wisselwerkingen staat in de bijsluiter van uw verpakking.

Alcohol is niet rechtstreeks onverenigbaar met tamsulosine, maar verlaagt zelf ook de bloeddruk en versterkt duizeligheid. Zeker in het begin van de behandeling is voorzichtigheid dus verstandig, en dat geldt ook voor autorijden zolang u niet weet hoe u op het middel reageert.

Bijwerkingen en wanneer u een arts raadpleegt

Het vaakst worden duizeligheid, een licht gevoel in het hoofd bij het rechtop komen, hoofdpijn en een verstopte of lopende neus beschreven. Ook veranderingen bij de zaadlozing komen voor: minder of geen zaadvloeistof bij het klaarkomen. Dat is hinderlijk, maar niet gevaarlijk, en het herstelt doorgaans na het stoppen van de behandeling.

Verder worden vermoeidheid, hartkloppingen, een lagere bloeddruk en maag- en darmklachten gemeld. Zeldzamer zijn allergische reacties, ernstige huidreacties en een langdurige, pijnlijke erectie.

Zoek onmiddellijk medische hulp bij zwelling van gezicht, lippen of tong, bij ademhalingsmoeilijkheden, bij een uitgebreide huiduitslag met blaren of vervelling, bij flauwvallen, of bij een erectie die niet vanzelf overgaat. Dat laatste is een spoedgeval en mag niet worden afgewacht.

Een vermoedelijke bijwerking meldt u aan uw arts of apotheker. In België verzamelt het FAGG die meldingen; ze dragen bij aan wat er bekend is over geneesmiddelen die al in gebruik zijn.

Voorschrift, prijs en terugbetaling: wat wij wel en niet doen

Tamsulosine is in België voorschriftplichtig. Wij zijn geen apotheek en verkopen geen geneesmiddelen. Wat wij aanbieden, is een medische vragenlijst en een beoordeling door een arts voor medicatie die u al gebruikt: /voorschrift-verlengen/ voor 24,90 €. Er is geen videoconsult, geen telefoongesprek en geen chat; de arts leest uw antwoorden en beslist.

Valt de beoordeling positief uit, dan krijgt u een grensoverschrijdend voorschrift als pdf per e-mail, opgesteld volgens de bijlage bij Uitvoeringsrichtlijn 2012/52/EU, met artikel 11 van Richtlijn 2011/24/EU als grondslag. Dat document komt niet in Recip-e terecht en is niet zichtbaar op mijngezondheid.be; er is geen code die u in de apotheek opgeeft. U neemt de afdruk mee samen met uw identiteitsbewijs, en de apotheker beslist zelf over de aflevering. Die mag weigeren bij twijfel over echtheid of leesbaarheid.

De arts is lek. Damian Wojno, arts met een Poolse beroepsbevoegdheid, nr. 3211301. Hij is niet ingeschreven bij de Orde der artsen en heeft geen RIZIV-nummer. Wat u betaalt, dekt de beoordeling door de arts en niet de afgifte van het document. Weigert de arts op medische of juridische gronden, of kan de aanvraag niet worden afgerond, dan betalen wij het volledige bedrag terug. Vraagt de arts documenten op, dan hebt u daarvoor ten minste zeven dagen en krijgt u een herinnering; op uw verzoek verlengen wij die termijn.

Een verlenging is bedoeld voor een behandeling die loopt en stabiel is. Zijn uw plasklachten nieuw, of zijn ze veranderd sinds de laatste controle, dan hoort daar een onderzoek bij uw huisarts of uroloog bij; de opvolging van de prostaat kan een vragenlijst niet vervangen. Of uw verpakking wordt terugbetaald en in welke categorie, legt het RIZIV vast; uw apotheker en uw ziekenfonds kunnen u dat zeggen. Onze beoordeling valt daarbuiten en betaalt u zelf.